Μαρία Γιαννιού, PhD
Διεθνολόγος

Εισαγωγή

Ένα χρόνο μετά την «αραβική άνοιξη», οι εξελίξεις που λαμβάνουν χώρα στα κράτη της νότιας και της ανατολικής Μεσογείου οδηγούν στη διαμόρφωση ενός νέου γεωπολιτικού σκηνικού με αβέβαιο αποτέλεσμα, τη στιγμή που η Ευρώπη καλείται να αντιμετωπίσει, στο εσωτερικό της, μια ευρύτατης κλίμακας οικονομική κρίση, η οποία θίγει άμεσα τα κοινωνικά κεκτημένα των πολιτών της και θέτει υπό αμφισβήτηση το ευρωπαϊκό μοντέλο ευημερίας. Η καθημερινή επιδείνωση της ανθρωπιστικής κατάστασης στη Συρία καθώς και η ευμεταβλησία των πολιτικών και κοινωνικών ισορροπιών στην Αίγυπτο καταδεικνύουν τον εύθραυστο χαρακτήρα της δύσκολης μετάβασης προς ένα καλύτερο μέλλον.

Σίγουρα, οι εξεγέρσεις στον αραβικό κόσμο επιβεβαίωσαν, πάραυτα, την αδήριτη ανάγκη απεγκλωβισμού των λαών από καταπιεστικά καθεστώτα και αναδόμησης νέων εσωτερικών πολιτικών συστημάτων. Ωστόσο, η πορεία προς τη δημοκρατία δεν είναι προκαθορισμένη. Στο πλαίσιο του συνεχώς μεταβαλλόμενου περιβάλλοντος, νέες δυνάμεις εμφανίζονται, οι οποίες προκαλούν στην Ευρώπη ανησυχία: το Μεταβατικό Εθνικό Συμβούλιο στη Λιβύη απαρτίζεται από μέλη της ισλαμικής ομάδας «Libyan Islamic Fighting Group (LIFG)» και διατηρεί δεσμούς με την Αλ Κάιντα, ενώ τόσο στο Μαρόκο όσο και στην Τυνησία και την Αίγυπτο τα ισλαμικά πολιτικά κόμματα κέρδισαν τις πρόσφατες εκλογές. Ήδη ,αρκετές φωνές έχουν ακουστεί για την πιθανότητα υιοθέτησης του τουρκικού μοντέλου δημοκρατίας από τις αραβικές χώρες (Nas, 2005), αλλά θα ήταν άστοχο να ισχυριστούμε ότι ένα δοκιμασμένο μοντέλο δημοκρατίας θα μπορούσε να υιοθετηθεί αυτουσίως από άλλες χώρες τη στιγμή που υπάρχουν κι άλλα παραδείγματα συμμετοχής ισλαμιστών στο πολιτικό παιχνίδι στον αραβικό κόσμο (Παλαιστίνη, Ιορδανία, Αλγερία κ.ά.).

Εν πάση περιπτώσει, η νέα πραγματικότητα που διαμορφώνεται στις παρυφές της Γηραιάς Ηπείρου δεν μπορεί παρά να προκαλέσει το άμεσο ενδιαφέρον των Ευρωπαίων εταίρων. Η παρούσα ανάλυση έχει ως σκοπό να παρουσιάσει επιγραμματικά την ευρωπαϊκή απάντηση στην «αραβική άνοιξη» και να προσπαθήσει να την αξιολογήσει σε σχέση με τις προσδοκίες των λαών των αραβικών χωρών και τα περιθώρια δράσης της Ε.Ε.

by Janjanin Stefani

Some thoughts on Egypt

Two years ago, elections in Egypt would seem unimaginable. But now, this is the reality of the new era in Egypt’s domestic politics. Now the Muslim Brotherhood, the oldest political party in Egypt that exists since 1928 has control of the presidency in the largest and one of the most historical countries in the Arab world.

With the office of President, Mohammed Mursi, takes on enormous authority. This is also due to the fact that Egypt has been used to be ruled by one strong figure since the time of pharaohs.[1]

Mursi is Egypt’s fifth head of state since the overthrow of monarchy 60 years ago. The moment that he was sworn in as Egyptian president was a great moment in the history of the modern state of Egypt. “We aspire to a better tomorrow, a new Egypt and a second republic” were the words of Mursi in front of the judges of the court during the ceremony.[2]

But a big part of Egyptians are suspicious over the election of the political party of Muslim Brotherhood because they have been warned for decades that the Muslim Brotherhood wants to take over Egypt and convert it into an Islamic Republic.[3]

Summary of the conclusions of MEDPRO Technical Report “Morocco at the Crossroads: Seizing the window of opportunity for sustainable development” written by Junior Researcher S. Colombo

By Papanicolaou Konstantinos

This review is based on the MEDPRO Technical Report written by S. Colombo [1] regarding the difficulties that Morocco is trying to overcome in order to democratize and achieve sustainable economic development. The review contains conclusions regarding the political and financial situation of Morocco and also sheds light on the historical dimensions of the evolution of the kingdom of Morocco.

The modern history of Morocco resembles in its evolution that of the others North African states. It starts with a period of European domination and continues with the period of independence. With the Treaty of Fez (1912), Morocco became France’s protectorate for the following forty-four years, until 1956, when Morocco gained independence. In the first years of independence, Morocco had to face problems with regard to its territorial integrity, mainly concerning the cities of Tanger-Tetouan and the Spanish claims on these regions and the conflict with Mauritania over the status of the Western Sahara (subjects that remain open until today). With regard to the political system, King Hassan became the first monarch of Morocco, establishing the Kingdom of Morocco in 1956.   In the decade of 1990, Morocco initiated political and financial reforms known as Islamic liberalism[2], which included an opening towards the Western World. Islamic liberalism constitutes the development of a political doctrine that combines moderate Islam and political  liberalism.

του Γεράσιμου Τσουράπα

«Quand une fois la liberté a explosé dans une âme d’homme, les dieux ne peuvent plus rien contre cet homme-là»

Jean-Paul Sartre, Les Mouches

Le monde arabe demeure, depuis la fin 2010, en ébullition. Les émeutes qui ont éclaté au début de l’année en Tunisie et en Egypte, dénommées à l’Occident « le printemps arabe», ont abouti au renversement des régimes autoritaires qui y régnaient depuis des décennies. En effet, la colère massive contre MM. Ben Ali et Moubarak a provoqué leur démission politique au bout de quelques jours en instiguant ainsi un processus de démocratisation attendu depuis des décennies. Or, ailleurs au Moyen Orient, tout n’est pas rose. Même si les révoltes arabes se sont propagées comme une trainée de poudre du Maroc à Bahreïn, la vague des protestations populaires libyennes et syriennes semble s’être arrêtée définitivement à cause de la violente intransigeance des régimes respectifs. Toutefois, bien que les mouvements sociaux arabes, comme ceux cités ci-dessus, paraissent provisoirement gelés, on est loin de la fin du printemps arabe.

της Χρυσούλας Λιάτσου

Υπό το φως της δεύτερης αναβολής της Συνόδου της Ένωσης για τη Μεσόγειο και σε ένα κλίμα έντονου προβληματισμού για το μέλλον του εγχειρήματος, η Ευρωπαϊκή Ένωση συνεχίζει την καλλιέργεια και ενίσχυση των διμερών της σχέσεων με τις χώρες της περιοχής. Το παράδειγμα του Μαρόκου που ζήτησε και έλαβε  «αναβαθμισμένο καθεστώς»¹ έσπευσαν να ακολουθήσουν και οι λοιπές χώρες, με την Ιορδανία να το επιτυγχάνει τον Οκτώβριο του 2010. Η Ιορδανία, λοιπόν, γίνεται η δεύτερη αραβική χώρα που αποκτά προνομιακή σχέση με την ΕΕ και η πρώτη χώρα-μέλος της ΕΠΓ και της Ένωσης για τη Μεσόγειο που καταλήγει σε ένα κοινό Σχέδιο Δράσης νέου τύπου, το οποίο αναμένεται να δώσει ουσιαστικό, πρακτικό,  περιεχόμενο σε αυτή την αναβαθμισμένη συνεργασία.

Gerasimos Tsourapas

“… the more well-to-do a nation, the greater the chances that it will sustain democracy. From Aristotle down to the present, [people] have argued that only in a wealthy society in which relatively few citizens lived in real poverty could a situation exist in which the mass of the population could intelligently participate in politics…”

Seymour Martin Lipset

I. Introduction

An ongoing debate on the merits of economic liberalization, stimulated by but predating the global economic downturn, has focused on the adoption of a variety of economic reform packages by countries in need. Economic policy conditionality, according to which borrowed resources are granted in return for specific economic policy changes, has resurfaced as an increasingly divisive issue, with its rationale, implementation and efficiency again yet under scrutiny, two decades after the end of the Cold War. This article examines another disputed aspect of economic liberalization, its contribution to the promotion of political reform and democratization. Again under the broader theme of conditionality, proponents of economic liberalization on both sides of the Atlantic have argued that it constitutes an essential concomitant of democratic rule. However, the end results appear to be subject to interpretation.

Taking into account the flurry of electoral activity in the Middle East over the past few years, the imminent dual electoral cycles in Egypt and, more importantly, the numerous Western attempts at democracy promotion across the Arab world, this article focuses on the timely topic of the relationship between economic and political liberalization within the Middle Eastern context.[2] Can we safely argue that externally promoted economic liberalization in the Arab world brings about the desired results, namely progress in these countries’ democratic transition? This article argues that the results appear not to correspond to the hopes and expectations of the two key Western actors, namely the United States [US] and the European Union [EU]. In fact, evidence from Egypt seems to outline not only the limits of political engineering but also, more importantly, a troubling ineffectiveness in the use of economic liberalization to achieve political reform.